بەپێی ڕاپۆرتی پەیوەندییە گشتییەکانی زانکۆی کوردستان، دکتۆر عادل سی‌وسەمەردە، سەرۆکی زانکۆی کوردستان، ڕۆژی دووشەممە ٢٠ی ڕێبەندان لە کۆبوونەوەیەکی فێرکاریدا کە بە ئامادەبوونی جێگری فێرکاریی وەزارەتی زانست لە زانکۆی کوردستان بەڕێوەچوو، ڕاپۆرتێکی گشتگیری لەسەر دۆخی ئێستای زانکۆی کوردستان لە بوارەکانی فێرکاری، توێژینەوە، سەرچاوە مرۆییەکان، بودجە و پڕۆژە ئاوەدانییەکان پێشکەش کرد و بە بەراوردکردنی پێوەرەکانی زانکۆ لەگەڵ تێکڕای وڵات، جەختی لەسەر پێویستیی دابینکردنی پشکی دادپەروەرانەی پارێزگای کوردستان لە خوێندنی باڵای وڵاتدا کردەوە.

عادل سی‌وسەمەردە ڕایگەیاند: زانکۆی کوردستان خاوەنی کەمپێکی سەرەکییە کە ٧ کۆلێژی چالاکی هەیە، لەوانە: ئەندازیاری، زانستە بنەڕەتییەکان، کشتوکاڵ، سەرچاوە سروشتییەکان، زمان و ئەدەبیات، زانستە مرۆیی و کۆمەڵایەتییەکان، و هونەر و تەلارسازی. وتیشی: هەروەها لە بەشی کۆلێژە دەرەکییەکاندا دوو کۆلێژی چالاک هەن کە بریتین لە کۆلێژی تەکنیکی و ئەندازیاری و زانستە بنەڕەتییەکانی بیجاڕ، و پیشەسازی و کانگای قوروە؛ جگە لەمانە کۆلێژێکی دەرەکیی کشتوکاڵ و سەرچاوە سروشتییەکان لە سەقز لە حاڵی دروستکردندایە.

سەرۆکی زانکۆی کوردستان ئاماژەی بەوە کرد کە زانکۆی کوردستان ١٠ هەزار و ٣١٠ خوێندکاری هەیە، کە بریتین لە ٧ هەزار و ٨٠٩ خوێندکار لە ئاستی بەکالۆریۆس، هەزار و ٩٨٥ خوێندکار لە ئاستی ماستەر و ٥١٦ خوێندکار لە ئاستی دکتۆرا لە ٥٥ بەشی فێرکاریدا. هەروەها ئەم زانکۆیە میوانداریی ٥٤٤ خوێندکاری بیانی دەکات لە شەش نەتەوەی جیاوازەوە. وتیشی: ژمارەی ئەندامانی دەستەی زانستیی زانکۆی کوردستان لە ساڵی ١٤٠٤دا ٣٩٨ کەسە و ٣٥ کەسی دیکەش لە قۆناغی وەرگرتنی پلەی دامەزراندندان، کە بە هەژمارکردنی ئەمانە، کۆی ئەندامانی دەستەی زانستی تا کۆتایی ساڵ دەگاتە ٤٣٣ کەس.

سی‌وسەمەردە ڕایگەیاند: بەپێی دواین پلەبەندی و هەڵسەنگاندنی ISC لە ڕێکەوتی ٢٤ی خاکەلێوەی ١٤٠٤، زانکۆی کوردستان لە نێوان ١١٥ زانکۆی حکومی و ٢١ زانکۆی ناحکومیی وڵاتدا، توانیویەتی پلەی ١٩ لە نێوان زانکۆ گشتگیرەکانی وڵاتدا بەدەست بهێنێت. لەم هەڵسەنگاندنەدا، زانکۆی کوردستان پێگەیەکی باڵاتری لە زانکۆکانی وەک شەهید چەمرانی ئەهواز، بوعەلیی هەمەدان، مازندەران، خەلیجی فارس، زەنجان و زانکۆی شەهید مەدەنیی ئازەربایجان بەدەست هێناوە.

پێگەی مامۆستایانی زانکۆی کوردستان لە نێوان زانایانی تاقانەی جیهاندا
عادل سی‌وسەمەردە بە ئاماژەدان بە پێگەی زانستیی زانکۆی کوردستان وتی: لە ئێستادا ٩ کەس لە ئەندامانی دەستەی زانستیی زانکۆی کوردستان لە ڕیزی زانایانی یەک لەسەدی تاقانەی جیهاندان، ئەمە لە کاتێکدایە کە بەپێی لیستی ٣٧٩ کەسیی توێژەرانی تاقانە کە لەلایەن سیستەمی زانستپێویی وەزارەتی زانستەوە ناسێندراون، ٩ کەس لە پارێزگای کوردستان لەم لیستەدان، ئەمەش نیشانەی بەرهەمداریی بەرزی توێژینەوەیی زانکۆیە بە بەراورد بە پشکی دانیشتووان و سەرچاوە مرۆییەکانی.

بەرهەمداریی توێژینەوەیی بەرزتر لە پشکی ئەندامانی دەستەی زانستی
سەرۆکی زانکۆی کوردستان وتیشی: هەرچەندە پشکی ئەندامانی دەستەی زانستیی زانکۆی کوردستان لە کۆی ئەندامانی دەستەی زانستیی وڵات نزیکەی ١.٤ لەسەدەیە، بەڵام کارایی توێژینەوەیی زانکۆ لە ئاستێکی باڵاتردایە لە تێکڕای وڵات. هەروەها ٢٣ کەس لە ئەندامانی دەستەی زانستیی زانکۆی کوردستان لە ڕیزی زانایانی دیاری ناوچەییدان کە ئەم ژمارەیە لە بەراورد لەگەڵ زۆرێک لە زانکۆ هاوئاستەکانی وڵاتدا بەرچاوە.

شانازییە نیشتمانی و زانستییەکانی زانکۆی کوردستان
سی‌وسەمەردە بە ئاماژەدان بە شانازییەکانی ئەم دواییەی زانکۆ ڕایگەیاند: زانکۆی کوردستان لەم ساڵدا توانیویەتی چەندین شانازیی نیشتمانی بەدەست بهێنێت، لەوانە هەڵبژاردنی دوو ئەندامی دەستەی زانستیی زانکۆ وەک براوەی خەڵاتی عەلامە.

پشکی دانیشتووانی پارێزگا و داوای دادپەروەریی فێرکاری
لە بەردەوامییدا بە ئاماژەدان بە پێوەرەکانی دانیشتووانی پارێزگای کوردستان وتی: دانیشتووانی پارێزگای کوردستان نزیکەی ملیۆنێک و ٦٦٠ هەزار کەسە کە یەکسانە بە نزیکەی دوو لەسەدی دانیشتووانی وڵات، بۆیە چاوەڕوان دەکرێت زانکۆی کوردستان لە پێوەرەکانی خوێندنی باڵا، توێژینەوە، بودجە و سەرچاوە مرۆییەکاندا بەلایەنی کەمەوە لە پشکی دوو لەسەدی بەهرەمەند بێت.

کەمیی جددیی خوێندکار بە بەراورد بە پشکی ڕاستەقینەی پارێزگا
سەرۆکی زانکۆی کوردستان وتی: لە ئێستادا ژمارەی خوێندکارانی زانکۆی کوردستان نزیکەی ١٠ هەزار و ٣٠٠ کەسە، لە کاتێکدا بە سەرنجدان بە پشکی دانیشتووانی پارێزگا، دەبێ ئەم ژمارەیە بگاتە ١٣ هەزار و ٦٠ کەس، بۆیە زانکۆ لەگەڵ کورتهێنانی نزیکەی ٢٥٠٠ تا ٢٧٠٠ خوێندکار بە بەراورد بە پشکی ڕاستەقینەی خۆی ڕووبەڕووە.

قەیرانی بەشەناوخۆییەکانی زانکۆی کوردستان
سی‌وسەمەردە ئاماژەی بە دۆخی بەشەناوخۆییەکان کرد و وتی: ئێستا ٥ هەزار و ٢٠٠ خوێندکاری زانکۆی کوردستان لە بەشەناوخۆییەکاندا دەمێننەوە، لە کاتێکدا بەپێی پشکی دانیشتووان و بارودۆخی کەشوهەوای پارێزگا، دەبێ ئەم ژمارەیە نزیکەی ٤ هەزار و ٤٠٠ کەس بێت، ئەمەش پەستانێکی زۆر دەخاتە سەر بەشەناوخۆییەکان. زۆرێک لە خوێندکاران توانای بەکرێگرتنی خانوویان لە شاردا نییە و هەندێکیشیان بەهۆی نیشتەجێبوونیان لە گوندەکانی دەوروبەری سنە، لە وەرزی زستاندا کێشەی هاتوچۆیان بۆ دروست دەبێت، کە ئەمەش پێویستیی پەرەپێدانی بەشەناوخۆییەکان دووقات دەکاتەوە.

دۆخی ئەندامانی دەستەی زانستی و کورتهێنانی هێز
سەرۆکی زانکۆی کوردستان وتی: ژمارەی ئێستای ئەندامانی دەستەی زانستی ٣٨٦ کەسە، لە کاتێکدا بەپێی ڕێژەی ئەندامانی دەستەی زانستیی وڵات، دەبێ زانکۆی کوردستان لانی کەم ٥٣٢ ئەندامی دەستەی زانستی هەبێت. پێشبینی دەکرێت تا کۆتایی ساڵی داهاتوو ژمارەیان بگاتە ٤٧٠ کەس.

دۆخی خوێندنی باڵا و ئاستەنگی قۆناغی دکتۆرا
سی‌وسەمەردە وتی: پشکی زانکۆی کوردستان لە خوێندکارانی بەکالۆریۆسی وڵات ١.٨ لەسەدەیە و ئەمەش لە پشکی دانیشتووانی پارێزگا نزیک بووەتەوە؛ بەڵام لە ماستەردا ١.١ لەسەد و لە دکتۆرا تەنیا ٠.٧ لەسەدەیە. بۆ گەیشتن بە پشکی ڕاستەقینە، پێویستە توانای خوێندنی باڵا بەتایبەت لە دکتۆرا زیاد بکرێت. هەروەها لە ساڵی ڕابردوودا ٤ گۆڤاری زانکۆ توانیویانە پلەی زانستی بەدەست بهێنن.

زیادبوونی بەرهەمی زانستی سەرەڕای ڕەوتی دابەزینی وڵات
سەرۆکی زانکۆ وتی: لە کاتێکدا لە ٣ تا ٤ ساڵی ڕابردوودا بەرهەمی زانستیی وڵات کەمی کردووە، زانکۆی کوردستان لەم ماوەیەدا گەشەی ٧ لەسەدی لە پێوەرە توێژینەوەییەکاندا هەبووە.

گەشەی ٢٠٠٪ی پڕۆژە پەسندکراوەکانی زانکۆی کوردستان لە بنکەی نیشتمانیی زانستی ئێران
سی‌وسەمەردە ڕایگەیاند: ژمارەی پڕۆژە توێژینەوەییە پەسندکراوەکانی زانکۆی کوردستان لە دە مانگی یەکەمی ساڵی ١٤٠٤دا، ٢٠٠٪ زیادی کردووە. ژمارەی پڕۆژەکان لە ٩ پڕۆژەوە لە ساڵی ١٤٠٣ بۆ ٢٧ پڕۆژە لە ساڵی ١٤٠٤ بەرزبووەتەوە. ئەمە لە کاتێکدایە تێکڕای گەشەی وڵات ٣٢٪ بووە، واتە زانکۆی کوردستان ٦ هێندەی تێکڕای وڵات گەشەی کردووە.

لە کۆتایییدا سی‌وسەمەردە جەختی کردەوە کە زانکۆی کوردستان سەرەڕای سنووردارییەکان، خاوەن توانای زانستی و مرۆیی بەرزییە و ئەگەر پشکی دادپەروەرانەی پارێزگا لە سەرچاوە و بودجە و مۆڵەتەکان دابین بکرێت، دەتوانێت ڕۆڵێکی کاریگەرتر لە پەرەپێدانی زانستی، کولتووری و ئابووریی ناوچەکەدا بگێڕێت.